Dogodilo se na današnji dan – 22. avgust

Danas je subota, 22. avgust, 234. dan 2026. godine. Do kraja godine ostao je 131 dan.

1485. – Engleski kralj Ričard III poginuo je u bici kod Bosvorta, u borbi protiv snaga Henrija VII, osnivača dinastije Tjudor. Njegovom smrću okončan je Rat dveju ruža, nazvan po simbolima dinastija Lankaster i Jork – crvenoj i beloj ruži.

1567. – Španski vojvoda od Albe Fernando Alvares de Toledo započeo je kao vojni namesnik Holandije vladavinu poznatu kao „Albin teror“, koja je doprinela rasplamsavanju oslobodilačkog rata protiv Španije i kasnijem stvaranju Holandije.

1642. – U Engleskoj je počeo građanski rat između pristalica kralja Čarlsa I Stjuarta i Parlamenta. Rat je okončan 1645. porazom kraljevih snaga, a Čarls I je na osnovu presude revolucionarnog suda pogubljen 1649. godine.

1848. – Rođen je srpski general pruskog i lužičkosrpskog porekla Pavle Jurišić Šturm, jedan od najistaknutijih srpskih oficira u balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu. Posebno se istakao kao komandant Treće armije u Cerskoj i Kolubarskoj bici, kao i na Solunskom frontu. U srpsku vojsku primljen je 1876. godine kao dobrovoljac u činu poručnika, a tokom svoje vojne karijere komandovao je različitim jedinicama u Srpsko-turskim i Srpsko-bugarskom ratu, kao i u balkanskim ratovima.

1854. – Rođen je srpski kralj Milan Obrenović. Tokom njegove vladavine Srbija je stekla međunarodno priznanje kao nezavisna država i 1882. godine postala kraljevina. Na presto je došao kao knez 1868. godine, nakon ubistva kneza Mihaila Obrenovića. Posle ratova sa Osmanskim carstvom, Srbiji je na Berlinskom kongresu 1878. priznata puna suverenost i proširena je njena teritorija. Milan Obrenović je 1889. godine abdicirao u korist sina Aleksandra. Tokom njegove vladavine osnovane su i značajne institucije, među kojima Srpska kraljevska akademija. Umro je u Beču 1901. godine i sahranjen je u manastiru Krušedol.

1859. – Car Franc Jozef I smenio je ministra unutrašnjih poslova Aleksandra Baha, čime je okončana epoha poznata kao „Bahov apsolutizam“.

1862. – Rođen je francuski kompozitor Klod Debisi, jedan od najznačajnijih predstavnika muzičkog impresionizma i jedan od utemeljitelja novih pravaca u modernoj muzici. Među njegova poznata dela spadaju „Arabeske“, „Dečji kutak“, „Popodne jednog fauna“, „Nokturna“, „More“ i opera „Peleas i Melisanda“.

1864. – Potpisana je prva Ženevska konvencija o zaštiti ranjenika u ratu, čime su postavljeni temelji međunarodnog humanitarnog prava i razvoja pokreta Crvenog krsta.

1878 – Kralj Srbije (tada knez) Milan Obrenović izdao je Ukaz o ustrojstvu Vojnog muzeja, na predlog ministra vojnog pukovnika Save Grujića, s ciljem prikupljanja i čuvanja trofeja iz ratova, odnosno prošlosti vojske. Zdanje u kom se nalazi današnji Vojni muzej podignuto je 1924. na platou Gornjeg grada Beogradske tvrđave na Kalemegdanu, za potrebe Vojnogeografskog instituta tadašnje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a 1956. ustupljeno je Vojnom muzeju. Muzej je i ranije bio smešten unutar Beogradske tvrđave na Kalemegdanu, u skromnoj zgradi podignutoj za turskog vremena, odmah do Rimskog bunara. Prilikom osnivanja štampa je pisala da je Vojni muzej „ponos Beograda“, da su njegove istorijske zbirke pobudile veliko interesovanje u narodu i da je tako uređen da može poslužiti kao primer. Godine 1878. njegovo osnivanje doživljeno je kao jedna od manifestacija sticanja suverenosti Srbije.

1891 – Umro je češki pisac Jan Neruda, koji je odigrao važnu ulogu u formiranju češkog realizma i borbi protiv malodušnosti sunarodnika podleglih nemačkom kulturnom uticaju. Dela: zbirke pripovedaka „Malostranske pripovetke“, „Arabeska“, „Železnički radnici“, zbirke pesama „Prosti motivi“, „Kosmičke pesme“, „Balade i romanse“, „Pesme na Veliki petak“, eseji „Češko društvo“, „Literatura, pozorište, likovna umetnost i muzika“, „Štetni pravci“, „Moderni čovek i umetnost“.

1904 – Rođen je kineski državnik Deng Sisijan, poznat kao Deng Sjaoping, glavni arhitekta privrednih reformi i silovitog ekonomskog uspona Kine krajem 20. veka. Najmnogoljudnijom zemljom sveta vladao je od 1978. godine, a sa poslednje funkcije povukao se 1990, ali je njegov presudan uticaj ostao nesporan do smrti u januaru 1997.

1910 – Japan je proglasio aneksiju Koreje. U Japansko-kineskom ratu krajem 19. veka Tokio je preuzeo od Pekinga politički i ekonomski uticaj u Koreji. Sve do kraja Drugog svetskog rata Koreja je bila japanska kolonija.

1914 – Austrougarska je u Prvom svetskom ratu objavila rat Belgiji.

1928 – Rođen je Karlhajnc Štokhauzen, nemački kompozitor. Po mnogima kontroverzan, bio je poznat po revolucionarnom pristupu muzičkom stvaralaštvu. Studirao je u rodnom Kelnu i u Parizu. Odbacivan je, ali i uzdizan kao vodeći teoretičar ozbiljne zapadne muzike 20. veka. Najviše je komponovao za elektronske instrumente. Dela: „Kontakte“, „Trenuci“, „Himne“, „Mantra“, „Svetlo“.

1936 – Rođen je Dobrica Erić, srpski pesnik, prozni i dramski pisac. Rođen u selu Donja Crnuća u Gornjoj Gruži, kod Gornjeg Milanovca, Erić je bio poeta rodne Šumadije, karakterističnog toplog izraza, slikar prirode, sela, detinjstva i ljubavi. Završio je četiri razreda osnovne škole u Vraćevšnici i oprobao sreću, kako je sam govorio, u mnogim zanatima. Prvu zbirku poezije objavio je 1959. godine, da bi tokom života objavio više od stotinu knjiga poezije, proze, antologija i slikovnica. Brojne njegove pesme uključene su u čitanke, antologije i školske lektire.

1941 – Trupe nacističke Nemačke doprle su u Drugom svetskom ratu nadomak Lenjingrada (danas Sankt Peterburg), čime je počela bitka za grad, završena januara 1944. pobedom sovjetske armije. Tokom opsade, koja je započela 8. septembra, i herojskog otpora život je, većinom od gladi, izgubilo oko 620.000 stanovnika grada, ali se Lenjingrad nije predao.

1941 – Iz zatvora u Sremskoj Mitrovici u Drugom svetskom ratu pobegla su 32 zatvorenika, većinom komunisti. Prilikom bekstva pomogao im je učenik srednje tehničke škole u Novom Sadu, partizan sa Fruške gore, Boško Palkovljević Pinki, kasnije proglašen za narodnog heroja, koji ih je odveo u partizanski odred.

1942 – Umro je ruski baletski igrač, koreograf i pedagog Mihail Mihajlovič Fokin, reformator klasičnog stila igre. Kao koreograf nastojao je da spoji igru, muziku i slikarstvo. Mnoge njegove koreografije izvode se i sada: „Polovecke igre“, „Šopenijana“, „Silfide“, „Žar ptica“, „Petruška“, „Frančeska da Rimini“, „Šeherezada“, „San o ruži“, „Smrt labuda“.

1958 – Umro je francuski pisac Rože Marten di Gard, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1937. Verno je naslikao francusko građansko društvo na početku 20. veka. Dela: romani „Žan Boroa“, „Porodica Tibo“, komedija „Testament čiča-Lelea“, crtice iz seljačkog života „Stara Francuska“.

1971 – Predsednika Bolivije, generala Huana Hosea Toresa Gonsalesa, vojnim udarom oborio je pukovnik Ugo Banser Suares.

1978 – Umro je Džomo Kenijata, predsednik Kenije, jedan od simbola dekolonizacije Afrike. Bio je lider kenijskog oslobodilačkog pokreta poznatog kao „Mau mau“, predsednik Kenijskog afričkog saveza, koji je 1963. uspeo da izbori nezavisnost zemlje od Britanije, zatim predsednik vlade, a od 1964. šef države. Dela: „Prema planini Keniji“, „Kenija, zemlja sukoba“, „Moj narod Kikuju“, „Harambi“, „Džomo Kenijata, patnja bez gorčine“.

1985 – Na aerodromu u Mančesteru poginulo je 55 osoba u britanskom putničkom avionu tipa „Boing 737“, koji se zapalio.

1995 – Skupština Etiopije izabrala je Negasa Gidadu za šefa države, preimenovane u Saveznu Demokratsku Republiku Etiopiju.

1996 – Konferencija 61 države u Ženevi o razoružanju okončana je neuspešno, pošto je Indija blokirala sporazum o sveobuhvatnoj zabrani nuklearnih proba.

2004 – U oružanom prepadu na muzej slikara Edvarda Munka u Oslu, pred mnoštvom posetilaca, ukradeno je njegovo najpoznatije platno „Krik“.

2005 – Evakuacijom jevrejskih naseljenika iz Necarima, poslednjeg jevrejskog naselja u Pojasu Gaze, okončana je četiri decenije duga izraelska uprava na toj teritoriji, započeta nakon Šestodnevnog rata 1967. Od 1948. do 1967. Pojas Gaze bio je pod upravom Egipta.

2006 – Poginulo je 160 putnika i 10 članova posade prilikom pada ruskog putničkog aviona tipa „Tupoljev-154“, 45 kilometara severno od Donjecka u Ukrajini. Avion je leteo na liniji od Anape na Crnom moru do Sankt Peterburga kada se srušio i zapalio.

2009 – Pentagon je zvanično saopštio da je tokom proteklih šest godina, od marta 2003. godine, u Iraku poginulo 4.337 američkih vojnika, a više od 31.000 je ranjeno. Objavljeno je i da je najmanje 716 vojnika poginulo, a 3.500 ranjeno u sklopu operacije u Avganistanu, počev od 2001. Još 69 vojnika SAD izgubilo je život u drugim zemljama tokom proteklih osam godina u, kako je navedeno, antiterorističkim operacijama.

2015 – Poslednji kralj Jugoslavije Petar II Karađorđević pravosnažno je rehabilitovan pošto je Viši sud u Beogradu potvrdio da je bio žrtva progona i nasilja iz političkih i ideoloških razloga. Republika je u Jugoslaviji formalno proglašena 29. novembra 1945, a Ukazom iz 1947. godine kralj Petar II Karađorđević lišen je državljanstva Jugoslavije, odnosno prava glasa, kao i prava na imovinu.

2016 – U Beogradu je započeo s radom 23. Međunarodni kongres vizantijskih studija, nazvan „Vizantija, svet promena“. Sedmodnevni najveći naučni skup vizantologa sveta okupio je oko 1.400 učesnika iz 49 zemalja.